Podstawowe Zagadnienia Filozofii (by Łukasz C.)

1. Wszyscy ludzie z natury dążą do poznania (Arystoteles "Metafizyka")
2. Filozofia jako racjonalna odpowiedź na rzeczywistość
3. Różne sposoby interpretacji rzeczywistości oraz podstawy ich rozbieżności
4. Wyjaśniane rzeczywistości to wyjaśnianie różnych sposobów bytowania oraz ich przyczyn
5. Rozumienie człowieka, kultury i społeczeństwa

___________________________________________________

1.

a) co to poznanie

b) czym filozofia nie jest

• nie religia
• nie tylko światopogląd
• nie ideologia

c) sposób doświadczania świata (kiedy i gdzie)

d) typ wiedzy - filozoficzna

e) przedmiot filozofii

2. specyfika poznania filozoficznego - cel poznania

___________________________________________________

LITERATURA

1. A. Macyniarczyk "Człowiek wobec świata"
2. o. Mieczysław Krąpiec "Filozofia co wyjaśnia"
3. S. Kamiński "Jak filozofować"
4. W.K.C. Guthrie "Filozofowie greccy od Talesa do Arystotelesa"

___________________________________________________

Wszyscy ludzie z natury dążą do poznania.

Wszyscy mogą wyjaśniać świat.

Bez poznania, życie jest instynktowne.

Co to poznanie?

Poznanie jest formą przetworzenia natury.

Poznanie nie jest prostym odbiciem świata.

Struktura poznania człowieka jest niejednorodna (zmysły czyli to co jednostkowe i zmienne, intelekt czyli to co ogólne i konieczne).

Zmysły wewnętrzne (to nie to co intelekt):

• wyobraźnia (to nie natura intelektu)
• pamięć

Każdy zmysł ma swój przedmiot właściwy, czyli na przykład ucho zawsze będzie słyszało a oko widziało, nigdy odwrotnie.

Zakres doświadczeń wzrokowych jest zakresowo największy.

Im więcej się widzi obrazów i symboli, tym mniej rozumie się świat.

Obraz więc jest obecnie znakiem naczelnym, występującym wszędzie.

Dobry matematyk nie chowa się za liczbami, lecz widzi przez nie świat. Czyni z nich swój sposób postrzegania rzeczywistości.

Nadmiar obrazów tępi pamięć i wyobraźnię.

Abstrakcja - zmysły

Rozumienie - intelekt

Rozumienie intelektualne - pojęcie (->nazwa->rozumowanie<-zdanie<-)sąd

Historia Filozofii - Filozofia Przyrody 1 (by Łukasz C.)

Tales i woda

Tales to postać na wpół legendarna – żył na przełomie VII i VI wieku, miał sławę mędrca, był technikiem, inżynierem, kupcem i podróżnikiem. Miał umiejętności w zakresie geometrii i astronomii, jednak nie wiedzę naukową w tym zakresie (nie umiał sformułować i uzasadnić swych twierdzeń). Celem bowiem nauki są prawdy interesujące same przez się – nie dla ich zastosowani praktycznego – on też pierwszy próbował dociekać w dziedzinie, w której o celach praktycznych mowy być nie może – w filozofii. Właśnie w jego osobie, najprawdopodobniej, dokonało się przejście od praktycznej umiejętności do teoretycznej nauki. Chyba jego teoria była pierwszą naukową w naszej kulturze.
Zagadnieniem, z którym się męczył Tales było pochodzenie świata – jego początek był pierwszym zagadnieniem filozofii. Pierwotna postać rzeczy została uznana przez Talesa za najważniejszą. Przedmiotem dociekań Talesa i jego następców – przyroda (teoretycy przyrody – fizjolodzy). Naczelnym pytaniem było: jaki był pierwotny rodzaj ciał, z których rozwinęła się przyroda? [Filozofowie ci nie myśleli jeszcze o materii jako czymś nie ukształtowanym – pojecie kształtu i materii przyszło potem dopiero; podobnie rozróżnienie materii i siły.] Fizjolodzy mniemali, że zdolność poruszania się materii jest jej własnością zasadniczą. Tales mówił, że wszystko jest ożywione – co widać po bursztynie i magnesie.
Teoria Talesa brzmiała: wszystko jest z wody, z niej powstało i z niej się składa. Jego poprzednicy mówili co najwyżej o bóstwach wody, on sam – o wodzie. Tales popierał swe twierdzenie tym, że co żywe jest wilgotne, martwe wysycha, zarodki wszystkiego są mokre, pokarm zaś soczysty. Woda jest więc życiodajna – pozory uzasadnienia.


Anaksymander i bezkres - natura

Anaksymander pochodził, jak Tales, z Miletu, był też jego rówieśnikiem. Był najświetniejszym umysłem ówczesnej Grecji. Zaczął używać terminu „początek”, wierzył, że to co było na początku nie przestaje istnieć, a tylko przybiera inne kształty. Szukał jak swój mistrz pierwotnej materii (która istnieje dalej). arche była dla niego zasadą rzeczy – nie tylko początkiem. To co w naturze jest od początku i będzie właśnie wtedy zaczęto nazywać „naturą” rzeczy – termin nazywający coś zmiennego zaczyna oznaczać coś niezmiennego.
Zmienne zjawiska posiadają stałą naturę. Zjawiska są dostępne zmysłom, natura ich jest ukryta; zjawiska są różnorodne, natura jedna. W poszukiwaniu zasady Anaksymander wyszedł poza to, co daje obserwacja. Przyjął za arche coś poza żywiołami – obserwując, jak jeden zmienia

się w drugi. Odnajduje bezkres – bezgraniczny, nieokreślony, z którego przyroda ciągle powstaje i który traci swą nieokreśloność w miarę tego, jak kształtuje się z niego przyroda. Zasada musi być bezgraniczna, bo inaczej wyczerpałaby się. To śmiała koncepcja, zadziwia do dziś.
Przyroda powstaje z bezkresu poprzez wyłanianie się przeciwieństw (Tales mówił raczej o transformacjach). Proces ten powodowany jest przez wieczny ruch. Na początku wydzieliły się przeciwieństwa: zimno i ciepło, a z nich różne stany skupienia – od ziemi po lotny ogień.


Anaksymenes i powietrze

Nieco młodszy od Anaksymandra jego uczeń, różnił się od niego jak fizyk od metafizyka. Na większą skalę zastosował pomysły swojego mistrza do szczegółowych zagadnień przyrodniczych. Zasadę bezkresną utożsamił on z powietrzem. Jest ono ilościowo nieskończone i wypełnia sobą bezkres. [Nie jest od niego różna dusza – to tchnienie utrzymujące ciało przy życiu!] Trzecim argumentem jest zmienność powietrza – powstały z niego wszystkie przedmioty.
Anaksymenes rozumiał, że powietrze ma różną gęstość. Rozrzedza się i skupia, przyjmuje inny wygląd i przechodzi w inny stan skupienia. Przez rozcieńczanie staje się ogniem, przez zagęszczanie – wodą, a nawet kamieniem. Te poglądy umocniły jeszcze przekonanie o jedności w przyrodzie.
Dostrzegł też zależności między temperaturą a stanem skupienia materii. Tłumaczył zjawiska meteorologiczne (wiatry powstają gdy zagęszczone powietrze jest wprowadzane w ruch). Co do zjawisk astronomicznych, intrygujących z kolei swoją stałością, zawiódł na całej linii – twierdził np. że Ziemia jest płaska jak stół, a gwiazdy są ciałami ognistymi, którym towarzyszą ciała stałe.

Podstawowe Zagadnienia Filozofii (by Łukasz C.)

Rozbieżności filozofii:
1. podstawą poznawczą jest poznanie zmysłowe (f. Jońska, f. Pozytywistyczna)
2. Podstawą wiedzy jest poznanie rozumowe, a przedmiotem jest byt idealny
3. Podstawą wiedzy jest poznanie rozumiane jako proces
(poznanie zmysłowe -> poznanie rozumowe), przedmiotem poznania jest byt realny

ad. 2

PLATON

Platon pierwszy zwraca uwagę na poznanie rozumowe. Dla niego właściwym przedmiotem filozoficznym jest idea, która jest nie materialna.
Platon jako pierwszy pokazał co to jest być nie materialnym.
Materia - płaszczyzna na której odbija się idea, która nie ma swojego miejsca i jest tylko czymś samym w sobie. To właśnie jest niematerialność.

Sokrates pokazywał, że aby coś wyjaśnić musimy pokazać ogólnie co to jest, a ten ogół jest ujęty w pojęciu.

Cnota jest wiedzą

- Jeśli wiem co to jest dobro, działam dobrze; jeśli wiem co to jest sprawiedliwość, działam sprawiedliwość.
Jeśli znam pełną istotę rzeczy, potrafię ją realizować.

Przedmioty poznania ogólnego, według Platona, muszą istnieć. Dlatego jeśli dążymy do dobra, musimy poznać dobro, a jeśli chcemy je poznać, musi istnieć idea dobra.
Jeśli poznajemy człowieka, poznajemy naprawdę odbicie idei człowieka.

To co ogólne istnieje samodzielnie poza światem, a my poznajemy tylko tego odbicie.

Celem f. platońskiej nie będzie wiedza o świecie, tylko wyzwolenie duszy.

ORFIZM - Ruch religijny pochodzący z Tracji, ale zakorzeniony w starożytnej Grecji. Uznawali dualizm ludzki (duchowy i cielesny). Głosili uwolnienie duszy, by powstał "Nowy Dionizos". Wprowadzili też reinkarnacje.

Mit o jaskini, Mit o krainie bogini Leto - Mity głoszone przez Platona jako naprowadzające na Prawdę.

Według Platona człowiek ma za zadanie przypomnieć sobie (aletheia - prawda) prawdę którą posiada, ale ją zapomniał. Człowiek poznaje prawdę by przypomnieć sobie jak właściwie jest.

WSZYSTKO TO UZASADNIA, ŻE POZNANIE ROZUMOWE JEST POZNANIEM WŁAŚCIWYM
Aby wyjaśniać świat, trzeba ukazać idee.

Jeśli oddzielamy poznanie rozumowe od poznania zmysłowego, wtedy przedmiot poznania musi mieć naturę poznania rozumowego.

Nic w tym świecie nie jest ogólne, konieczne i stałe, więc nie możemy pojąć go w pełni rozumowo. Możemy jedynie tworzyć pojęcia, które już są ogólne, konieczne i stałe.

Platon ukazał, że pojęcia są poza sposobem naszego rozumowania.

KARTEZJUSZ Rene Descartes

Poszukiwanie niepowątpiewalnego punktu wyjścia filozofii, znaczy takiego które kwestionuje poznanie zmysłowe.
Nie ma rozróżnienia między prawdą a nie prawdą w poznaniu zmysłową. Zmysły nie dają nam żadnych warunków prawdziwości rzeczywistości.

Kartezjusz zakwestionował WSZYSTKO co może być powątpiewalne. Jedynym elementem niepodważalnym jest myślenie, bo nawet jak wątpię to myślę (nie mogę wątpić, że wątpię, więc myślę, że wątpię)

Myślę więc jestem.

W myśli jawią się idee.
Jest jedna idea która jawi się z pełną oczywistością:
Idea bytu nieskończonego (Bóg).

Skoro idea boga istniej, musi istnieć świat. Inaczej nie był by nieskończenie doskonały, bo kłamał by o tym świecie.
Poprzez boga musimy uzasadniać świat.

Człowiek:
-To co myślące (res cogitas),
-To co materialne.

Kartezjusz zapoczątkował sposób myślenia dzięki, któremu możemy ukazać, że mamy nasz umysł, który jest naszym własnym królestwem, a z drugiej strony problem cielesności mózgu.
Mózg to komputer, umysł to program (system operacyjny).

Sztuczna inteligencja:
-Jedynie model umysłu stworzony sztucznie,
-Prawdziwy umysł.

ad. 3

ARYSTOTELES

1. Nie ma niczego w umyśle, czego wcześniej nie było w zmysłach.
2. Umysł jest niezapisaną tablicą (nie posiada żadnej wiedzy wrodzonej)

Poznanie jest przejściem od danych zmysłowych do danych intelektualnych.